« اصول » بر قصدى كه نه به اخلاص بود . و در « اوديه » بر تعظيم غير ، و همّت قاصر . و در « احوال » بر محبوب كه دل به غير وى شغل گيرد . و در « ولايات » نظر به ما سوا ، و سرور به غير مولا . و در « حقايق » بر اثبات حيات مر غير را . و در « نهايات » غيرت بر اثبات وجود غير . باب الشوق قال اللّه تعالى : مَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ اللَّهِ فَإِنَّ أَجَلَ اللَّهِ لَآتٍ « 1 » يعنى هركه را اميدوارى لقا و آرزومندى وصال خدا است ، چون آن سعادت عظماى شهود ، « 2 » منوط و مشروط به فناى « 3 » وجود است ، و اجل و مدت آن به حكم حق « 4 » معيّن و معهود ، و قاعدهء فَإِنَّ أَجَلَ اللَّهِ لَآتٍ مقرّر ، و ضابطهء مقدّم « كل آت قريب » مصوّر « 5 » ، و نتيجهء إِلى أَجَلٍ قَرِيبٍ * « 6 » مبرهن . پس زود مقصود « 7 » وصول به حصول خواهد پيوست . الشوق هبوب القلب إلى غائب . شوق « 8 » ميل و سعى قلب است به مبالغه « 9 » و اضطراب به سوى مطلوب و محبوب غايب ، مشوب و ممزوج « 10 » به روح و راحت غالب . و فى مذهب هذه الطّائفة علّة « 11 » الشوق عظيمة ، و در مذهب اين طايفهء صوفيه در شوق علّتى عظيم و مرضى مبرهن است . فإنّ الشوق إنّما يكون إلى غائب ، و مذهب هذه الطّائفة انّما قام على المشاهدة ؛ از جهت آنكه شوق « 12 » آرزومندى است كه « 13 » متوجه و متعلّق به غايب « 14 » مىباشد ، و مذهب اين طايفه به مشاهده و حضور قايم است .

--> ( 1 ) . العنكبوت / 5 . ( 2 ) . ج : + و . ( 3 ) . ع : فناء . ( 4 ) . ع : - حق . ( 5 ) . ج : - مصوّر . ( 6 ) . إبراهيم / 44 . ( 7 ) . ع : - مقصود . ( 8 ) . ج : + و . ( 9 ) . ج : معالغه . ( 10 ) . ج : ممروح . ( 11 ) . ج : - علّة الشوق عظيمة ، و در مذهب اين طايفهء صوفيه در شوق علّتى عظيم و مرضى مبرهن است . ( 12 ) . ج : + كه . ( 13 ) . ج : - كه . ( 14 ) . ج : غايت .